笔记 - 数论
Jerrycyx
·
·
算法·理论
上课时做的笔记,可能略显凌乱,不建议作为数论入门用,但是可以用作知识补充,或者结论与证明合集。
整除
b \mod a = 0 \Rightarrow a|b
a|b, b|c \Rightarrow a|c
a|b,a|c \Rightarrow a|mb+nc, m,n \in \Z
例 2.1. 证:若 n 为整数,则 6|n(n+1)(n+2)。
\because 2|n(n+1)(n+2), 3|n(n+1)(n+2)
\therefore 6|n(n+1)(n+2)
例 2.2. 证:若 n 为整数,则 6|n(n+1)(2n+1)。
① n=3k \Rightarrow 3|n(n+1)(2n+1)
② n=3k+1 \Rightarrow 2n+1=6k+3 \Rightarrow 3|n(n+1)(2n+1)
③ n=3k+2 \Rightarrow n+1=3k+3 \Rightarrow 3|n(n+1)(2n+1)
又 \because 2|n(n+1)(2n+1)
\therefore 6|n(n+1)(2n+1)
习题 1.1. 证:12|n(n+1)(n+2)(n+3)
\because 3|n(n+1)(n+2)(n+3), 4|n(n+1)(n+2)(n+3)
\therefore 12|n(n+1)(n+2)(n+3)
习题 1.2. 证:6|n(4n+1)(7n+5)
① n=2k \Rightarrow 2|n(4n+1)(7n+5)
② n=2k+1 \Rightarrow 7n+5=14k+12 \Rightarrow 2|n(4n+1)(7n+5)
\qquad\Rightarrow 2|n(4n+1)(7n+5)
① n=3k \Rightarrow 3|n(4n+1)(7n+5)
② n=3k+1 \Rightarrow 7n+5=21k+12 \Rightarrow 3|n(4n+1)(7n+5)
③ n=3k+2 \Rightarrow 4n+1=12k+9 \Rightarrow 3|n(4n+1)(7n+5)
\qquad\Rightarrow 3|n(4n+1)(7n+5)
\therefore 6|n(4n+1)(7n+5)
例 3.1. 求所有整数 n 使 n|n^2+4
\frac{n^2+4}{n}=n+\frac{4}{n} \in \Z \Rightarrow n|4 \Rightarrow n=\pm 1,\pm 2,\pm 4
例 3.2. 求所有整数 n 使 n+1|n^2+5
(换元法)设 m=n+1,n=m-1,则 m|(m-1)^2+5 \Rightarrow m|m^2-2m+6
\therefore \frac{m^2-2m+6}{m}=m-2+\frac{6}{m} \in \Z
\therefore m=\pm 1,\pm 2,\pm 3,\pm 6\\
\therefore n=5,2,1,0,-2,-3,-4,-7
例 3.4. 求所有整数 n 使 n-1|n^3+5
设 m=n-1,n=m+1,则 m|(m+1)^3+5 \Rightarrow m|m^3+3m^2+3m+6
\therefore \frac{m^3+3m^2+3m+6}{m} = m^2+3m+3+\frac{6}{m}
\therefore m=\pm 1,\pm 2,\pm 3,\pm 6\\
\therefore n=7,4,3,2,0,-1,-2,-5
整数的可整除性特征
-
被 2 或 5 整除的数特征是末位数字能被 2 或 5 整除
-
被 4 或 25 整除的数特征是末两位数字能被 4 或 25 整除
证明:除了末两位以外的所有数是 100 的倍数,而 100 可被 4 和 25 整除。
如果末两位能被 4 或 25 整除,那么整个数也能被 4 或 25 整除,否则则不行
-
被 8 或 125 整除的数特征是末三位数字能被 8 或 125 整除
证明类似上文
例 1.1. 证:若 2a+b=16,则 \overline{5ab} 能被 4 整除
4|\overline{4ab}\\
\Leftarrow 4|\overline{ab}\\
\Leftarrow 4|10a+b\\
\Leftarrow 4|8a+2a+b\\
\Leftarrow 4|2a+b
\because 2a+b=16\\
\therefore 4|2a+b\\
\therefore 4|\overline{4ab}
例 1.2. 证:若 4b+2c+d=16,则 \overline{3bcd} 能被 8 整除
8|\overline{3bcd}\\
\Leftarrow 8|\overline{bcd}\\
\Leftarrow 8|100b+10c+d\\
\Leftarrow 8|4b+2c+d
\because 4b+2c+d=16\\
\therefore 8|4b+2c+d\\
\therefore 8|\overline{3bcd}
-
被 3 整除的数特征是各位数字的和能被 3 整除
-
被 9 整除的数特征是各位数字的和能被 9 整除
-
被 99 整除的数特征是把多位数从个位开始两位一段,所有数段的和能被 99 整除
例 2. 整数 \overline{13ab456} 能被 99 整除,则 a,b 的值?
\because 99|\overline{13ab456}
\therefore 99|1+\overline{3a}+\overline{b4}+56\\
\Rightarrow 99|91+a+10b\\
\Rightarrow a=8,b=0
习题 4. 六位数 \overline{2a01b8} 能被 12 整除,这样的六位数有多少个?
12|\overline{2a01b8} \Rightarrow 3|\overline{2a01b8}$ 且 $4|\overline{2a01b8}
4|\overline{2a01b8} \Rightarrow 4|10b+8 \Rightarrow b=0,2,4,6,8
例 $4$. $72\ |\ \overline{a275} \times \overline{472b}
\because 72\ |\ \overline{a275} \times \overline{472b}, 72=8 \times 9
\therefore 8|\overline{472b} \Rightarrow 8|\overline{72b} \Rightarrow b=0,8
b=0 \Rightarrow 9|\overline{a275} \Rightarrow 9|a+14 \Rightarrow a=4
b=9 \Rightarrow \overline{472b}=4728 \Rightarrow 3|4728 \\
\Rightarrow 3|\overline{a275} \Rightarrow 3|a+14 \Rightarrow a=1,4,7
同余
a \bmod m = b \bmod m \Leftrightarrow a \equiv b (\bmod\ m)
性质 1
a \equiv b (\bmod\ m)\\
\Leftrightarrow m|(a-b)\\
\Leftrightarrow a-b=mk
性质 2
a \equiv b (\bmod\ m), c \equiv d (\bmod\ m)\\
\Leftrightarrow a+c \equiv b+d (\bmod\ m)
a+c \equiv r_1+r_2 (\bmod\ m) \equiv b+d (\bmod\ m)
性质 3
a \equiv b (\bmod\ m), c \equiv d (\bmod\ m)\\
\Leftrightarrow ac \equiv bd (\bmod\ m)\\
\Leftrightarrow a^n \equiv b^n (\bmod\ m)
例 1. 证:3^{2020}+4^{2019} 被 5 整除
4^{2019} \equiv (-1)^{2019} (\bmod\ 5) \equiv -1 (\bmod\ 5)
3^{2020} \equiv 9^{1010} (\bmod\ 5) \equiv (-1)^{1010} (\bmod\ 5) \equiv 1 (\bmod\ 5)
\therefore 3^{2020}+4^{2019} \equiv 0 (\bmod\ 5)
例 2. n \in \Z^+,证:3|(n^3-n)
3|(n^3-n) \Leftrightarrow n^3 \equiv n (\bmod\ 3)
① n \equiv 0 (\bmod\ 3) \Rightarrow n^3 \equiv 0 (\bmod\ 3), n \equiv 0 (\bmod\ 3) \Rightarrow n^3 \equiv n (\bmod\ 3)
② n \equiv 1 (\bmod\ 3) \Rightarrow n^3 \equiv 1 (\bmod\ 3), n \equiv 1 (\bmod\ 3) \Rightarrow n^3 \equiv n (\bmod\ 3)
③ n \equiv 2 (\bmod\ 3) \Rightarrow n^3 \equiv 2 (\bmod\ 3), n \equiv 2 (\bmod\ 3) \Rightarrow n^3 \equiv n (\bmod\ 3)
费马小定理:\large\mathbf{k|n^k-n}
7^{3k} \equiv 1 (\bmod\ 9)
末位数问题
-
0,1,5,6$ 的任何正整数幂,末位数仍然是 $0,1,5,6
-
\Leftrightarrow 10 | n^{m+4}-n^m
n^{m+4}-n^m = n^{m-1}(n^5-n)
\because 5|n^5-n, 2|n^5-n
\therefore 10|n^5-n
\therefore 10|n^{m-1}(n^5-n) \Rightarrow 10 | n^{m+4}-n^m
同余的应用
质数与合数
$n$ 的正因数个数为 $(a_1+1)(a_2+1)\dots(a_k+1)
\sum_{x|n}^{x>0}1=\prod_{i=1}^{k}(a_i+1)
n$ 的所有正因数和为 $(1+p_1^1+p_1^2+ \dots +p_1^{a_1})(1+p_2^1+p_2^2+ \dots +p_2^{a_2})(1+p_3^1+p_3^2+ \dots +p_3^{a_3}) \dots (1+p_k^1+p_k^2+ \dots +p_k^{a_k})
\sum_{x|n}^{x>0}x=\prod_{i=1}^{k}\sum_{j=0}^{a_i}p_i^j
因数
\gcd(a,b)=\gcd(b,a)
$\gcd(a,b)=\gcd(b,a \bmod b)$(辗转相除法)
$\gcd(a,b,c)=\gcd(\gcd(a,b),c)
\gcd(ka,kb)=k \times \gcd(a,b)
$\gcd(a,b)\times\textrm{lcm}(a,b)=a \times b
a=p_1^{ \alpha_1} \times p_2^{ \alpha_2} \times \dots \times p_k^{\alpha_k}
b=p_1^{ \beta_1} \times p_2^{ \beta_2} \times \dots \times p_k^{\beta_k}
a \times b=p_1^{ \alpha_1+\beta_1} \times p_2^{ \alpha_2+\beta_2} \times \dots \times p_k^{ \alpha_k+\beta_k}
\gcd(a,b)=p_1^{\min(\alpha_1,\beta_1)} \times p_2^{\min(\alpha_2,\beta_2)} \times \dots \times p_k^{\min(\alpha_k,\beta_k)}
\textrm{lcm}(a,b)=p_1^{\max(\alpha_1,\beta_1)} \times p_2^{\max(\alpha_2,\beta_2)} \times \dots \times p_k^{\max(\alpha_k,\beta_k)}
斐波那契数列
见此处。
完全剩余系(完系)
根据 \bmod\ m 的余数把整数分为 m 类,每一类中取出一个组成完全剩余系
-
性质 1:a_1,a_2,\dots,a_m 模 m 的结果互不相同,则构成 m 的一个完全剩余系
-
性质 2:连续 m 个数构成 m 的一个完全剩余系,且这些数中包含 m 的倍数
费马小定理
若 p 为质数,a 为正整数。
a^{p-1} \equiv 1 (\bmod\ p)
a^p \equiv a (\bmod\ p)
裴蜀定理
若 a,b 是整数且 \gcd(a,b)=d,则对于任意整数 m,n;d|am+bn,特别的,一定存在整数 m,n 使 am+bn=d
-
a,b$ 是整数且 $\gcd(a,b)=1$,则存在 $m,n$ 使 $am+bn=1
-
a|c,b|c,\gcd(a,b)=1 \Longrightarrow ab|c
-
a|bc,\gcd(a,b)=1 \Longrightarrow a|c
-
p$ 为质数且 $p|bc$,则 $p|b$ 或 $p|c
-
推广:存在 x_1,x_2,\dots,x_n 使得 a_1 x_1 + a_2 x_2 + \dots + a_n x_n = \gcd(a_1,a_2,\dots,a_n)