主定理学习笔记

· · 算法·理论

主定理(Master Theorem)是用于分析分治算法复杂度的重要定理。

前置知识

渐进符号的概念

1. \mathcal{\Theta}(紧确渐进界)

若存在正常数 c_1,c_2,n_0 使得 \forall n\ge n_0 都有:

0\le c_1\cdot g(n)\le f(n)\le c_2\cdot g(n)

则记 f(n)=\mathcal{\Theta}(g(n))\mathcal{\Theta} 是等价关系,表示 f,g 增长速度同阶,类似 =

2. \mathcal{O}(渐进上界)

若存在正常数 c,n_0 使得 \forall n\ge n_0 都有:

0\le f(n)\le c\cdot g(n)

则记 f(n)=\mathcal{O}(g(n))\mathcal{O} 是拟序关系,类似 \le(小于等于)。

3. \mathcal{\Omega}(渐进下界)

若存在正常数 c,n_0 使得 \forall n\ge n_0 都有:

0\le c\cdot g(n)\le f(n)

则记 f(n)=\mathcal{\Omega}(g(n))\mathcal{\Omega} 也是拟序关系,类似 \ge(大于等于)。

三者如下图所示。

常用性质

  1. f(n)=\mathcal{\Theta}(g(n))\Leftrightarrow f(n)=\mathcal{O}(g(n)) \land f(n)=\mathcal{\Omega}(g(n))
  2. f(n)=\mathcal{\Theta}(f(n))
  3. \mathcal{\Theta}(f(n))+\mathcal{\Theta}(g(n))=\mathcal{\Theta}(f(n)+g(n))=\mathcal{\Theta}(\max(f(n),g(n)))
  4. \mathcal{\Theta}(f(n))\mathcal{\Theta}(g(n))=\mathcal{\Theta}(f(n)g(n))

性质 2~6 同样适用于 \mathcal{O}\mathcal{\Omega}

这些性质会在后面的证明中用到。

主定理简化版

T\left(n\right) 为分治算法处理规模为 n 的问题的复杂度,且满足:

T\left(n\right)= \begin{cases} aT\left(\frac{n}{b}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^d\right) & \text{if}\;n\ge b\\ \mathcal{\Theta}\left(1\right) & \text{if}\;n<b \end{cases}

其中:

则有:

T\left(n\right)=\begin{cases} \mathcal{\Theta}\left(n^{\log_b a}\right) & \text{if} \; d<\log_b a \\ \mathcal{\Theta}\left(n^d \log n\right) & \text{if} \; d=\log_b a \\ \mathcal{\Theta}\left(n^d\right) & \text{if} \; d>\log_b a \end{cases} \mathcal{\Theta}$ 也可以替换成

\mathcal{O,\Omega}$。

这对于 OI 来说已经够用了。

例子

证明

不失一般性地,假设 nb 的整数次幂。

考虑递归树。若根节点算一层,则树高为 \log_b n+1。单独计算叶子节点,展开得:

\begin{aligned} T\left(n\right)&=\mathcal{\Theta}\left(a^{\log_bn}\right)+\sum_{k=0}^{\log_b n-1}a^k\cdot \mathcal{\Theta}\left(\left(\frac{n}{b^k}\right)^d\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(a^{\log_bn}\right)+\sum_{k=0}^{\log_b n-1}\mathcal{\Theta}\left(a^k\right)\cdot \mathcal{\Theta}\left(\left(\frac{n}{b^k}\right)^d\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\sum_{k=0}^{\log_b n-1}\mathcal{\Theta}\left(a^k\cdot \frac{n^d}{\left(b^d\right)^k}\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\sum_{k=0}^{\log_b n-1}\mathcal{\Theta}\left(\left(\frac{a}{b^d}\right)^k\cdot n^d\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(\sum_{k=0}^{\log_b n-1}\left(\frac{a}{b^d}\right)^k\cdot n^d\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^d\cdot\sum_{k=0}^{\log_b n-1}\left(\frac{a}{b^d}\right)^k\right)\\ \end{aligned}

p=\frac{a}{b^d},则:

\begin{cases} p>1 & \text{if} \; d<\log_ba \\ p=1 & \text{if} \; d=\log_ba \\ 0<p<1 & \text{if} \; d>\log_ba \\ \end{cases}

T\left(n\right)=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^d\cdot\sum_{k=0}^{\log_b n-1}p^k\right)

情况 1(d<\log_ba

此时 p>1

由等比数列求和公式,得:

\begin{aligned} T\left(n\right)&=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^d\cdot \frac{p^{\log_bn}-1}{p-1}\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^d\cdot \left(p^{\log_bn}-1\right)\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^d\cdot \left(\left(\frac{a}{b^d}\right)^{\log_bn}-1\right)\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^d\cdot \left(\frac{a^{\log_bn}}{b^{d\log_bn}}-1\right)\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^d\cdot\left(\frac{n^{\log_b a}}{n^d}-1\right)\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_b a}-n^d\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right) \end{aligned}

情况 2(d=\log_ba

此时 p=1

\begin{aligned} T\left(n\right)&=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^d\cdot \log_bn\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^d\log n\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^d\log n\right) \end{aligned}

情况 3(d>\log_ba

此时 0<p<1

由等比数列求和公式,得:

\begin{aligned} T\left(n\right)&=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^d\cdot \frac{p^{\log_bn}-1}{p-1}\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^d\cdot \frac{1-p^{\log_bn}}{1-p}\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^{\log_ba}\right)+\mathcal{\Theta}\left(n^d\right)\cdot \mathcal{\Theta}\left(1\right)\\ &=\mathcal{\Theta}\left(n^d\right) \end{aligned}

注意 p-1<0,故应将分母化为 1-p

对于 \mathcal{O,\Omega},证明同理。

证毕。

主定理完整版

$$ T(n)=aT\left(\frac{n}{b}\right)+f(n)\quad\left(n\ge b\right) $$ 则有: $$ T(n)=\begin{cases} \Theta(n^{\log_b a}) & \text{if}\;f(n)=O(n^{\log_b a-\epsilon})\\ \Theta(f(n)) & \text{if}\;f(n)=\Omega(n^{\log_b a+\epsilon})\\ \Theta(n^{\log_b a}\log^{k+1}n) & \text{if}\;f(n)=\Theta(n^{\log_b a}\log^k n) \end{cases} $$ 其中 $\epsilon>0,k\ge 0$。 注意其中第二条还必须满足正则条件(Regularity Condition),即存在正常数 $c<1,n_0$ 使得 $\forall n\ge n_0$ 都有 $a f\left(\frac{n}{b}\right) \le c f(n)$。 证明比较繁琐,这里不作展开。思路大致就是代入关于 $f(n)$ 的渐进符号然后化简。 Update 2026.2.1:优化几处格式。